Kilka słów o gotowości do podjęcia przez dziecko obowiązku szkolnego

Przez dojrzałość szkolną - inaczej: gotowość szkolną, przygotowanie do szkoły - rozumiemy osiągnięcie przez dziecko takiego stopnia rozwoju psychofizycznego, który pozwoli mu sprostać obowiązkom szkolnym. Przed podjęciem decyzji czy zapiszemy nasze dziecko do kl. I, czy do oddziału przedszkolnego (zgodnie z przepisami jest to jeszcze możliwe do 2014 roku) ważne jest dokładne rozeznanie w tym, co będzie wymagane od dzieci w kl. I, a co w oddziale przedszkolnym, czyli inaczej mówiąc –jaka będzie podstawa programowa w tych oddziałach.

Na dojrzałość szkolną składają się (i są w równym stopniu ważne): dojrzałość społeczna, dojrzałość emocjonalna, dojrzałość umysłowa, dojrzałość motywacyjna, dojrzałość fizyczna, dojrzałość do nauki czytania i pisania, dojrzałość do nauki matematyki. Musimy bardzo dokładnie przyjrzeć się naszemu dziecku i odpowiedzieć sobie na pytanie: jak sobie radzi pod każdym z tych względów?

Aby, u dziecka rozpoczynającego naukę w klasie pierwszej nastąpił równomierny i harmonijny rozwój wszystkich funkcji fizycznych i psychicznych, trzeba odpowiednio wcześnie rozpocząć szereg oddziaływań, które mają na celu przygotowanie go do nauki szkolnej. Bardzo pomocne w tym jest przedszkole, gdyż cała praca wychowawcza, podejmowana już w najmłodszych grupach, zmierza do zapewnienia dziecku powodzenia w osiągnięciu sukcesu w szkole. Te doświadczenia i umiejętności wyniesione z przedszkola są bardzo cenne, można się do nich odwoływać i dalej je rozwijać w domu (np. zdolności recytatorskie, plastyczne).

Okres przedszkolny to także czas, kiedy możemy u naszego dziecka skorygować wiele wad (np. wady wymowy, wzroku, nadwagę i in.) powodujących nadmierne trudności w nauce, jednocześnie oszczędzając mu przeżywania w szkole silnych stresów, związanych z wyśmiewaniem go przez kolegów.

Dobremu przygotowaniu dziecka do szkoły służy:

• zwiększanie odporności na niepowodzenia, na przeżywanie sytuacji trudnych poprzez wzmacnianie wiary we własne możliwości,
• poświęcanie mu czasu i uwagi, częste rozmowy, rozwijanie zainteresowań, wspólne czytanie i omawianie książeczek, zachęcanie do wymyślania własnych zakończeń lub nowych historyjek itp.,
• organizowanie dziecku takich zabaw, by mogło podczas nich ćwiczyć: spostrzegawczość, myślenie, wyobraźnię, pamięć, liczenie, umiejętność wypowiadania się,
• rozwijanie funkcji percepcyjnych, np.: kolorowanie obrazków, uzupełnianie brakujących elementów rysunku, zabawy słowne, układanie prostych rymowanek, rozpoznawanie i różnicowanie dźwięków,
• rozwijanie umiejętności manualnych i graficznych, wyrabianie odpowiednich nawyków - prawidłowej postawy przy stoliku podczas rysowania, ustawienia ręki i palców, ewentualne korygowanie chwytu kredek czy ołówka poprzez stosowanie odpowiedniej nasadki.

Trzeba pamiętać o tym, że:

• nie należy straszyć dziecka szkołą,
• nie wolno dostrzegać w swoim dziecku wyłącznie wad i niedoskonałości, zawstydzać, wyśmiewać, porównywać z innymi dziećmi na jego niekorzyść,
• nie trzeba robić wszystkiego za dziecko,
• nie można obciążać go zbyt dużą ilością dodatkowych zajęć, czy długo trwającymi, nudnymi lub zbyt trudnymi ćwiczeniami przygotowującymi do szkoły,
• nie jest wskazana praca z dzieckiem „zrywami”, lepiej uczyć je (poprzez zabawę), metodą małych kroczków, systematycznie, pamiętając o zasadzie stopniowania trudności.

Na koniec pragnę zachęcić rodziców do zgłaszania się do mnie, gdy są jakieś wątpliwości przed posłaniem dziecka do szkoły, coś budzi niepokój – będę starała się pomóc rozwiązać problem, a w razie potrzeby - skierować do odpowiedniego specjalisty, czy na zajęcia organizowane przez naszą poradnię.

Danuta Berdychowska

psycholog Poradni Psychologiczno-Pedagogicznej nr 18 w W-wie, przy ul. Koncertowej 4